START Gmina Rytwiany Urząd gminy Oferta współpracy Gospodarka Turystyka
CHARAKTERYSTYKA GMINY RYTWIANY
WALORY GMINY RYTWIANY
PUSTELNIA ZŁOTEGO LASU
MIŁOŚĆ NAWET PO ŚMIERCI
TRASY TURYSTYCZNE

turystyka // Pustelnia Złotego Lasu - Eremus Silvae Aureae

     Krętą drogą przez las, pozostawiając ostatnie budynki miejscowości Rytwiany, przemierzamy ok. dwóch kilometrów. Pomiędzy rozstępującymi się drzewami dostrzegamy zwarte budynki klasztoru. Do jego wnętrza prowadzi droga przez trzy bramy połączone tzw. szyją, czyli wysokim murem oddzielającym ją od ogrodów objętych klauzurą. Trzy bramy symbolizują trzy wtajemniczenia w życie eremickie kamedułów. Trzecia z nich, opatrzona w górnej części małą wieżyczką z dzwonkiem niegdyś, gdy kwitło tu pustelnicze życie, była na stałe zamknięta. Architektura klasztoru jest surowa, oszczędna o bardzo przejrzystym układzie, do perfekcji opracowanej funkcjonalności. Białe ściany budynków przycupnięte pod konarami drzew przypominają habity kamedułów a życzliwa roślinność lasu i ogrodu rozpościera nad nimi opiekuńczy parasol.

       Tu w rytwiańskim lesie w dniu 17 sierpnia 1617 roku, tuż po święcie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny spotykają się mnisi kamedulscy z krakowskiej Srebrnej Góry z właścicielami dóbr, Janem Magnusem i Gabrielem Tęczyńskimi. Wybierają niewielką polankę na wzgórzu, oddaloną od osad ludzkich, na miejsce lokalizacji Pustelni Złotego Lasu. Kilka lat później, 1 maja 1624 roku, zakonnicy rozpoczną budowę od położenia kamienia węgielnego przez biskupa krakowskiego Marcina Szyszkowskiego. Marszałek Wielki Koronny (założyciel pustelni na Bielanach krakowskich) wygłosił mowę na chwałę fundatora. Tak powstaje jedna z licznych w tym czasie fundacji magnackich na tych ziemiach, wypełniona żarliwością pragnienia lepszego świata i kontrreformacyjnej pobożności.

Owa wyłączona enklawa to surowa architektura - jak życie mnichów kamedulskich, kryjąca wewnątrz ogromne bogactwo wnętrza świątyni.Prace według projektów przywiezionych z Włoch rozpoczyna ojciec Hiacynt, następnie nadzoruje (1625-26) ojciec Sylwano Bosselli. W 1629 roku rozpoczynają się prace wykończeniowe, które prowadzi przeor ojciec Venanty da Subiaco. Malarz włoski o długich latach praktyki, tutaj nieograniczający się jedynie do nadzorowania, lecz również autor wielu obrazów i malowideł ściennych. Być może, także autor koncepcji ikonograficznych. Wystroju wnętrza kościoła nie ukończył, oddelegowany do klasztoru pod Wiedniem.Fundator nie doczekał konsekracji kościoła, umarł 24 czerwca 1637 roku, zostawiając legat pośmiertny, zwiększający uposażenie klasztoru na ukończenie prac budowlanych. 27 września 1637 roku kościół poświęcił biskup krakowski Tomasz Oborski, nadając mu tytuł "Zwiastowania Panny Marii".

 Przez następne lata córka fundatora wraz z mężem Łukaszem Opalińskim kontynuowała prace. Powstała fasada i wieża kościoła, szyja wjazdowa, wykończono oficyny; powstała bogata dekoracja sztukatorska refektarza i kaplicy w tzw. Eremie Tęczyńskiego. Jej autorem jest jeden z najbieglejszych artystów w tej sztuce - Giovanni Baptista Falconi. Na przestrzeni lat klasztor wraz z dobrami rytwiańskimi przechodził, dzięki dziedziczeniu, pod opiekę kolejnych rodów: Opalińskich (od 1655 r.), Lubomirskich (od 1704 r.), Sieniawskich (od 1715 r.), Czartoryskich (od 1731 r.), ponownie Lubomirskich (od 1778 r.), Potockich (od 1815 r.), a w końcu Radziwiłłów (od 1897 r.). Kolejni dobrodzieje klasztoru, otaczając go opieką, prowadzili prace remontowe, a także wyposażali w nowe elementy.

W historii pustelni w sposób szczególny zapisały się prace prowadzone z inicjatywy Elżbiety Sieniawskiej. Między 1717 a 1719 rokiem architekt Giovanni Spazzio wzmocnił fundamenty pod kościołem. Równolegle, obok prac budowlanych, odnowiono również malowidła w świątyni. Ich restauracja powierzona została malarzowi Karolowi de Prevot. Przez okres ponad dwóch wieków w eremie toczyło się ciche, okryte tajemnicą życie. Nie ominęły go nieszczęśliwe wypadki losowe (dwa pożary: w 1737 i 1741 roku, w czasie, których zniszczeniu uległa między innymi biblioteka), ani też smutne wydarzenia związane z historią naszego narodu. 16 czerwca 1820 roku, na mocy ustawy o zniesieniu klasztorów, dokonano kasaty konwentu. Ostatni czterej zakonnicy przebywali w pustelni do 1825 roku, kiedy to przeniesiono ich do eremu warszawskiego.

W XIX wieku, staraniem Elżbiety z Branickich i Adama z hrabiów Potockich, opuszczony klasztor powierzono ojcom reformatom. Wkrótce jednak (1864 r.) kolejne zarządzenia władz carskich po upadku powstania styczniowego zmusiły ich do opuszczenia Rytwian. W 1925 roku podjęto jeszcze jedną próbę przywrócenia dawnego stanu. Do klasztoru powrócili kameduli. Jednak stan opuszczonych od lat zabudowań uniemożliwiał zamieszkanie w nich. Z tego też powodu w rok później zakonnicy zostali z polecenia przełożonych odwołani. W 1935 roku świątynia stała się kościołem parafialnym dla mieszkańców Rytwian, Kłody i okolicznych wiosek. Ostatnie czterdzieści lat w historii klasztoru to czas heroicznej opieki nad obiektem ze strony księdza kan. Adama Łęckiego.

W czerwcu 2001 roku następuje utworzenie Diecezjalnego Ośrodka Kultury i Edukacji "Źródło". W maju 2002 roku świątynia została ustanowiona kościołem rektoralnym, a następnie nazwana "Sanktuarium Ciszy", aby duchowość pustelni mogła użyczać schronienia pielgrzymom XXI wieku.


Odbudowane i wyremontowane na wzór kamedulski obiekty, otwarte zostaną dla ludzi szukających chwil wyciszenia i refleksji nad życiem i jego przemijaniem w myśl kamedulskiego pozdrowienia "memento mori".




Zwiedzanie klasztoru z przewodnikiem

w sezonie
(1maja - 31 października)

dni powszednie godz. 9.00 - 18.00
soboty godz. 9.00 - 20.00
niedziele i święta godz. 12.00 - 20.00

poza sezonem

dni powszednie godz. 9.00 - 16.00
niedziele i święta 12.00 -16.00


Więcej informacji znajdziesz na stronie:

www.pustelnia.sandomierz.opoka.org.pl