Aktualności
08-09-2010, Odsłon: 11
Zaproszenie na mecz piłki nożnej o mistrzostwo kl. A pomiędzy dużynami BASZTA RYTWIANY - GKS GÓRNO
06-09-2010, Odsłon: 102
RUSZYŁ NABÓR WNIOSKÓW NA ROŻNICOWANIE W KIERUNKU DZIAŁALNOŚCI NIEROLNICZEJ
27-08-2010, Odsłon: 114
Zaproszenie na mecz Baszta Rytwiany - Sokół Jachimowice
24-08-2010, Odsłon: 103
Zaproszenie na mecz BASZTA Rytwiany - LZS Samborzec
24-08-2010, Odsłon: 210
OBWIESZCZENIE WOJEWODY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO
24-08-2010, Odsłon: 107
Ochronne szczepienie lisów
23-08-2010, Odsłon: 120
Dotacje dla bibliotek
30-07-2010, Odsłon: 201
AKCJA POBIERANIA KRWI W RYTWIANACH !
Wszystkich: 579
pokaż wszystkie 
Media o gminie
02-09-2010, Odsłon: 131
Znaleźli schronienie
02-09-2010, Odsłon: 142
Dożynki w Rytwianach
31-08-2010, Odsłon: 99
Finał plebiscytu Polska je je je
31-08-2010, Odsłon: 94
Sichów odzyskuje blask
20-08-2010, Odsłon: 289
Ostatni lot chłopaka z Rytwian
29-07-2010, Odsłon: 207
Rytwiański Karp po raz czwarty
23-07-2010, Odsłon: 252
Święcica biesiaduje! Będzie folklor i zabawa taneczna
Wszystkich: 206
pokaż wszystkie 

Gospodarstwo agroturystyczne U Gabi - Rytwiany. Jazda konna, Hipoterapia, Sport i Rekreacja, Ogniska

Sichów Duży

Plan Rytwian
Mapa miejscowości Rytwiany
Nasza sonda
Z czym najbardziej kojarzą Ci się RYTWIANY?
z Dersławem z Rytwian
z XVII w. Klasztorem Pokamedulskim
z ruinami XVw. zamku obronnego
z Rezerwatem "Dziki Staw"
z "Rytwiańskim Karpiem"
z Hotelem*** Rytwiany
z K.S. "Baszta" Rytwiany
     Wyniki
Szkoły w gminie
ZSO RYTWIANY
ZPO SICHÓW DUŻY
ZSR SICHÓW DUŻY
GIMNAZJUM SICHÓW
Strona główna Mapa strony Wyślij e-mail

Dziś jest środa, 08 września 2010 r.

Jesteś tutaj: Historia / Cukrownia.

 


W XIX w. oraz w dwudziestoleciu międzywojennym  Rytwianach skupiał się przemysł, który zatrudniał wielu robotników i urzędników, co rzutowało na poziom kultury tej wsi.  Nieistniejąca już cukrownia w Rytwianach była największym zakładem produkcyjnym .
Budowa cukrowni rozpoczęła się w 1853r. Z inicjatywy Adama hr. Potockiego, który stanął na  czele towarzystwa akcyjnego. Budową kierował A. Psarski. Było to przedsięwzięcie w stylu rodzącej się w tym czasie epoki kapitalistycznej. Ostatecznie ukończono ją i puszczono w ruch w 1855r. Cukrownia stanęła na terenie dzisiejszego parku okalającego Pałac Radziwiłłów – Hotelu ***Rytwiany. W cukrowni zainstalowano 8 pras hydraulicznych, aparat Michalisa. Wszystkie urządzenia poruszane były maszyną parową. W 1886r. Przekopano kanał do cukrowni do rzeki Czarnej długości ok. 1 km, aby pokryć duże zapotrzebowanie na wodę. Była to początkowo największa i najnowocześniejsza cukrownia w guberni radomskiej, w której stosowano tzw. system dyfuzyjny. W szczytowym okresie  podczas sezonu produkcyjnego  pracowało tu około 600 osób.
Buraki dostarczane były na podstawie wcześniejszych umów przez folwarki należące do dóbr, przez włościan, jak również przez właścicieli folwarków sąsiadujących z dobrami.
W 1861r. pożar zniszczył fabrykę. Odbudował ją w 1863r. Fryderyk Hajneman  i Józef Aders, Niemcy z Wirtembergii. W 1898r. Ks. Róża i Maciej Radziwiłłowie spłacili Niemców  i prowadzili cukrownię samodzielnie.
Dyrektorem technicznym, a następnie naczelnym, był przez wiele lat Władysław Psarski, wicedyrektorem Adolf Rupecki. Kierownikami działów byli Stefan Gockowski, Bolesław Przeździcki, Kazimierz Zagrzejewski, Aleksander Mincer, Adam Tyszkowski, Bolesław Grentza, a potem Stefan Świderski, Wilchelm Liebich, Mieczysław Odrobiński.
W 1899r., zaraz po objęciu dóbr przez ks. Macieja Radziwiłła, na wystawie radomskiej przyznano Złoty Wielki Medal Rytwianom – cukrowni ks. Macieja Radziwiłła „ za grubą krystaliczną rafinadę i ogół produkcji cukru”. Cukrownia produkowała piękny cukier w sześciennych kostkach i głowach ( stożkach), które wtedy były modne w Rosji.
W zaborze rosyjskim również z uwagi na oszczędniejsze zużycie cukru pito herbatę z kawałkiem cukru w ustach ( na prikusku). Żartownisie mówili, że jeszcze tańszy sposób był  „ na prilizku”, gdy głowa cukru wisiała nad stołem i każdy mógł ją polizać, a później popić gorącą herbatą, a najtańszym sposobem było picie herbaty „ na pridumku i prigladku”, tzn. wieszano opakowanie z głowy cukru, a pijący miał sobie  „wydumać” (wyobrazić), że to cukier.
Jednak mimo sukcesów w produkcji, modernizacji, zwiększania produkcji, cukrownia systematycznie traciła na znaczeniu na tle innych tego typu zakładów. Dochodziły do tego problemy natury energetycznej i zaopatrzenia w surowiec do produkcji.
Argumentem budowli cukrowni właśnie w Rytwianach dla Adama Potockiego było drewno – jego niewyczerpane zasoby w okolicznych lasach. Gdy nastała na dobre era węgla ten argument energetyczny odpadł.
Chcąc złagodzić ten problem ks. Maciej Radziwiłł rozpoczął w Lasach Golejowskich wydobywanie torfu. Pozostały po tym do dziś głębokie  doły. Z torfu wytwarzano brykiety, które jednak wartością opałową w dalszym ciągu ustępowały węglowi.
Również zaopatrzenie w buraki cukrowe było uciążliwe, ponieważ w okolicy nie było dużych obszarów ziemi nadających się pod uprawę tej rośliny. Uprawiano je i transportowano z odległego majątku Szwagrów, gdzie były bardziej urodzajne, nadwiślańskie ziemie.
Aby złagodzić trudności transportowe poprawiono drogi oraz zbudowano w Rytwianach stację kolejki wąskotorowej. Najbliższą drogę bitą na początku XX wieku zbudował ks. Radziwiłł na trasie ( ok. 10 km) od wsi Szczeka przez ogromny las „klasztorny” do Rytwian. Służyła ona do przewozu buraków cukrowych z książęcego folwarku w Szwagrowie do cukrowni w Rytwianach przez fornali. Natomiast kolejka wąskotorowa służyła nie tylko do dowozu buraków cukrowych, ale również do wywozu cukru, głównie do Warszawy, gdyż rynek lokalny nie był zbyt chłonny. Oprócz tego towaru również wiele innych eksportowano poza granice dóbr za pośrednictwem kolejki wąskotorowej np. drewno, ryby, wyroby ceglarsko – kaflarskie (dlatego tak ważne znaczenie miało otwarcie stacji w Rytwianach.)
Mimo czynionych starań cukrownia stawała się coraz to mniej konkurencyjna. Produkcja innych cukrowni była bardziej opłacalna, dlatego też „Rytwiany” zaczęły przynosić coroczny deficyt. Krzysztof Radziwiłł nie chciał cukrowni zamknąć, by nie powiększyła bezrobocia. W 1924r. próbowano oddać ją za darmo innej, większej i dobrze prosperującej cukrowni. Wkrótce potem cukrownia spłonęła, a pozostałości rozebrano do fundamentów. Na tzw. Piaskach Rytwiańskich pozostało dużo biednych rodzin robotniczych oczekujących lepszej doli.
Cukrownia w Rytwianach wpłynęła pozytywnie nie tylko na  podniesienie kultury rolnej, ale i na pewne ożywienie gospodarki folwarcznej i w dużym stopniu na  - wzmożenie działalności rzemiosła i handlu w okolicy, stanowiąc przy tym w miarę rozwoju chłonny  rynek  pracy dla wykwalifikowanych i niewykwalifikowanych  pracowników.

Menu
Galeria zdjęć
Galeria


BIP ESP Fundusz spójności Ogłoszenia przetargów Gospodarka Odpadami Witryna Wiejska Kalendarz Imprez Plenerowych Lokalna Grupa Działania - Dorzecze Wisły Gospodarstwo Rybackie Rytwiany Lokalna Grupa Rybacka - Œwiętokrzyski Karp Pustelnia Złotego Lasu Dom i Biblioteka Sichowska Biblioteka Publiczna w Rytwianach Klub Sportowy Baszta Rytwiany

Osób online: 9.

statystyka

Copyright © 2006-2009 Gmina Rytwiany | Contact | Lokalizacja | Foto | Video | www.rytwiany.com.pl | Webmaster | Login
Adres: http://www.rytwiany.com.pl/index.php?id=225 | CSS and XHTML